U bent hier

GIS-Bezoek South African Heritage Recources Agency (SAHRA)

dinsdag 20 december 2016 - 08:49

De voorbereiding

Als onderdeel van het Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed Programma Maritiem en het Maritiem Programma is de RCE een samenwerking aangegaan met haar Zuid Afrikaanse counterpart SAHRA. Doel was om in Zuid Afrika een Geografisch Informatie Systeem te ontwikkelen volgens het MACHU format zodat beide landen uiteindelijk ook beter informatie over gemeenschappelijk cultureel erfgoed scheepswrakken konden gaan delen. Eind mei werd bij de RCE duidelijk dat SAHRA budget kon krijgen via de Nederlandse ambassade voor het laten invliegen van GIS-expertise en dat het geld uiterlijk eind juli al gespendeerd moest zijn.

In de maand juni heeft afstemming plaatsgevonden met John Gribble, hoofd van maritiem en onderwater erfgoed bij SAHRA, via mail en Skype, om concreter te krijgen waar precies de behoefte ligt bij SAHRA en om te bepalen of het ook wel zinvol is om de reis te maken. De heer Gribble gaf aan dat ze graag de opzet en ontwerp van hun GIS-systeem willen bespreken, met MACHU als voorbeeld. Verder willen ze weten op welke manieren de informatie gedeeld kan worden met de buitenwereld, bijvoorbeeld via een viewer. En was tevens behoefte aan praktische GIS-kennis, met het open software pakket QGIS.

Op basis van die informatie werd besloten om met twee mensen, een medewerker van de RCE (Jansen) en een van RWS (Hootsen) naar Kaapstad te gaan.

Ter voorbereiding werd de QGIS-kennis uitgebreid en opgefrist. Herman Hootsen zorgde verder voor een presentatie over het MACHU-project (2006-2009) en ook voor een lege access-database gebaseerd op de MACHU datamodellen. Dian Jansen maakt voor vertrek een webservice (GeoServer) ARCH_ZA gereed, én een eenvoudige invoerapplicatie (gebaseerd op WebGISPublisher), zodat ze eventueel meteen al aan de slag kunnen met het aanleggen van een puntenbestand, al was nog niet direct duidelijk of ze er ook daadwerkelijk gebruik van zouden maken.

Verloop bezoek

Tijdens ons bezoek werd vooral veel overlegd en afgestemd met John Gribble, hoofd van het team Maritiem en onderwater erfgoed. Het team bestaat verder uit Lesa La Grange en Heather Wares. Heather heeft SAHRA inmiddels verlaten en haar opvolgster Breagh heeft ook een aantal sessies bijgewoond. Van buiten het maritieme team schoof Clinton Jackson (database manager SAHRIS) zoveel mogelijk bij ons aan.

De week begon met twee gezamenlijke dagen in een vergaderzaaltje, waar Herman en Dian hun presentaties konden houden. Van SAHRA volgde verschillende presentaties over het informatiesysteem SAHRIS en het werk van het team Maritiem. Daarna is specifieker naar hun maritiem GIS bekeken en is het besproken: niet alleen de opbouw van de database, maar ook het werkproces hoe dit te vullen en de verbinding met het overall informatiesysteem SAHRIS.

Het was – gezien de vraag vanuit de organisatie -  toch wel een verrassing om te zien dat in SAHRIS ook viewers gebruikt worden. SAHRA blijkt ook al over een eigen GeoServer te beschikken, hoewel dit een oude versie is. De interactie tussen administratieve informatie enerzijds en de viewer is echter nogal traag. SAHRA gaat dit echter binnenkort laten vernieuwen. Op termijn zal het team maritiem in staat kunnen zijn om via de eigen SAHRA GeoServer GIS-data te serveren en te ontsluiten naar de buitenwereld.

Woensdag en donderdag stonden in het teken van concretere GIS-werkzaamheden. Er was behoefte aan praktische kennis in QGIS over het georefereren van (historisch) kaartmateriaal; het gebruik van KMZ/KML-file (Google Maps format); het praktisch gebruik van gerelateerde foto’s en documenten in een GIS; vervaardiging van een buffer rondom de kustlijn (om de grens aan te geven van het werkgebied van SAHRA) en coördinaattransformaties. Na een voorbereiding, waarbij ook wat korte instructies werden samengesteld volgde donderdagmiddag een gezamenlijke sessie waarin deze zaken werden besproken.

Vrijdag volgt een excursie over het Kaapse schiereiland, samen met Jeroen-Louis Martens, Beleidsmedewerker Culturele Zaken van de Nederlandse ambassade. Met zijn 5-en (John en Lesa namens SAHRA) werden enkele maritiem archeologische en historische plekken bezocht.

Terug op kantoor werd de dag afgesloten met een terugblik op wat er die week was uitgevoerd. Hierbij informeerde de heer Martens ons ook over de wijzigingen in het Nederlands beleid t.a.v. ontwikkelingssamenwerking en de effecten op de financiering van projecten in de toekomst.

Bevindingen en resultaten

Al werd er in het begin voorzichtig afgetast of wij vanuit Nederland ook daadwerkelijk een bijdrage konden leveren aan de ontwikkelingen van een GIS voor SAHRA, bleek in de praktijk dat de kennis die gebracht werd en de discussies die werden gevoerd zeer gewaardeerd te worden. 

In het verleden is John Gribble al eerder bij SAHRA bezig geweest met het aanleggen van een database met scheepswrakken. Die bleek bij zijn terugkomst na zo’n tien jaar in Groot-Brittannië gewerkt te hebben nog in tact. Helaas was deze statisch geworden en dus niet verder aangevuld met extra informatie. Het komt nogal eens voor dat er ICT-problemen zijn en dat er kostbare digitale informatie verloren gaat. Deze database was er gelukkig nog en daar kon men verder op voortbouwen. Dat is ook de reden voor het team om nu met een goede stand-alone PC aan de slag te gaan met het GIS en om hun maritieme GIS nu verder te vervolmaken.

We hebben de indruk dat het nog niet zo lang bekend is bij de maritieme mensen dat ze bij SAHRA zelf ook al beschikken over GeoServer. Het beheer daarvan wordt echter niet uitgevoerd door een GIS-specialist, waardoor de potentie voor een breder deel van de organisatie niet eerder is erkend. De voorbereidingen van het bezoek van onze twee experts hebben ertoe geleid dat de partijen elkaar gevonden hebben en dat helder is nu hoe ze verder kunnen gaan.

Het team maritiem gaat nu eerst zelf aan de slag met het opschonen en aanvullen van de eigen database, ook met behulp van QGIS. De datamodellen van MACHU zullen worden gebruikt om de database beter te structureren, voor bijvoorbeeld het aanleggen van domeintabellen, om meer structuur aan te brengen. SAHRA streeft er tevens naar om een tabel à la MACHU als excel-tabel aan de RCE aan te leveren, zodat daarvan middels GeoServer een webservice ARCH_ZA van gemaakt kan worden. Deze kan dan ook in de MACHUviewer van RWS worden opgenomen.

Zodra de maritieme database vol genoeg is en wellicht als ook de vernieuwing voor SAHRIS is afgerond, zal bekeken worden hoe de maritieme informatie ook via SAHRIS naar buiten kan worden gebracht.

Er blijkt ook behoefte te zijn aan inhoudelijke afstemming met de RCE over de MACHU-tabellen. Een voorbeeld zijn de historische fish-traps die daar veelvuldig voorkomen. En of er ook een internationale scheepstypenlijst bestaat.

De week was leerzaam voor beide partijen en er is veel besproken en uitgewerkt. Dian Jansen en Herman Hootsen zijn heel goed ontvangen in Zuid-Afrika, een prachtige stad met veel maritiem erfgoed, op land en onderwater met een aardig vleugje Nederlands verleden er doorheen.

Auteurs: Herman Hootsen (RWS) en Dian Jansen (RCE)

Taal 
Nederlands

Reacties