U bent hier

Adviseren

Maritiem erfgoed steeds meer op netvlies overheden

Nederland krijgt steeds meer oog voor zijn maritieme verleden. Nog maar een paar jaar geleden ging de aandacht vooral uit naar archeologie op het land. Maar dat verandert. Beleidsmakers, gemeenten en ook marktpartijen kunnen niet meer om maritiem en onderwater cultureel erfgoed heen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed speelt in dit geheel een belangrijke adviesrol, zowel landelijk, regionaal als lokaal.

Verplicht onderzoek

Gemeenten zijn door de decentralisatie verplicht onderzoek te doen naar cultureel erfgoed boven en onderwater, voordat een bestemmingsplan doorgang kan vinden. Zij zijn nu verantwoordelijk voor het maritiem erfgoed op hun grondgebied. Ook bij Rijkswaterstaat (RWS) heeft maritiem erfgoed een vaste plek gekregen, nu het waken over dit erfgoed wettelijk beter is verankerd. RWS is onder meer betrokken bij de aanleg van nieuwe infrastructuur, zoals wegen. Een nieuwe weg kan er pas komen als het maritieme verleden van een gebied in kaart is gebracht en duidelijk is wat de waarde is van de eventuele archeologische resten. (zie kader)

Actieve rol RCE

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft de diverse overheden de afgelopen jaren actief bijgestaan in hun nieuwe rol. Zo zijn er met diverse partners waaronder RWS convenanten gesloten over de omgang met cultureel erfgoed. Daarnaast staat de RCE gemeenten bij met publicaties en gericht advies (zie ook: project Archeologie voor gemeenten). Ook is er geregeld contact met marktpartijen die zelf ook regelmatig (lagere) overheden van advies voorzien, bijvoorbeeld bij de aanleg van nieuwe infrastructuur of om ervoor te zorgen dat ook zij van de laatste ontwikkelingen op de hoogte zijn. Met name RWS schakelt archeologische onderzoeksbureaus in om het verleden van een gebied te onderzoeken. De RCE bekijkt dan vervolgens of dat onderzoek goed is uitgevoerd en wat de vervolgstappen zouden moeten zijn.

Belangenafweging

Door gericht het maritieme verleden van een gebied in kaart te brengen zijn overheden en marktpartijen beter in staat om tot een goed afgewogen besluit te komen. Stel bijvoorbeeld dat de regering op de Noordzee een windmolenpark wil bouwen, dan moet er een goede afweging plaatsvinden tussen het cultuurhistorische belang en bijvoorbeeld het economisch belang van ons land. De RCE zorgt er dan voor dat alles volgens de bestaande procedures verloopt. De aanwezigheid van een scheepswrak op de plek waar een windmolen moet komen, kan reden zijn om het plan aan te passen en de molen ergens anders neer te zetten. Dan blijft het wrak bewaard en loopt men met de bouw van de molen minder risico’s.

Relevante links en meer informatie:

  • Richtlijn en KNA-protocollen
  • Bekijk lezing Martijn Manders > (Dutch Cultural Heritage Agency) talks about "Offshore renewable energy development - wind farms in the North Sea". UNESCO Scientific Colloquium on factors impacting the Underwater Cultural Heritage (13/12/2011).
  • Bekijk lezing Antony Firth > (Wessex Archaeology) talks about "Offshore renewable energy development - wind farms in the North Sea". UNESCO Scientific Colloquium on factors impacting the Underwater Cultural Heritage (13/12/2011)

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Maritiem Programma

ALLE ARTIKELEN OVER DIT ONDERWERP>

KADER: Richtlijnen voor archeologisch onderzoek:Onderzoek naar ons maritieme verleden wordt volgens een stappenplan gedaan, zoals vastgelegd in het KNA (Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie). Het begint met bureauonderzoek, met onder meer historische kaarten en resultaten van eerder bodemonderzoek. Daarna volgt een verkennend onderzoek, waarbij bijvoorbeeld vanaf het wateroppervlak de zeebodem in kaart wordt gebracht. Een volgende stap is om zelf te kijken wat er ligt, gevolgd door onderzoek waarbij de archeologische resten ook daadwerkelijk worden onderzocht (waarderend onderzoek). Uit deze laatste fase volgt ook het advies wat er met de resten moet worden gedaan: beschermen, opgraven of niets doen.